“Loan dah habis bayar. Kenapa nama bank masih ada dalam geran?”

Selepas bertahun-tahun membayar ansuran rumah, akhirnya bayaran terakhir selesai.

Bank pun sudah mengesahkan bahawa pinjaman telah dibayar sepenuhnya. Surat itu disimpan dengan lega. Sekurang-kurangnya, satu komitmen besar sudah selesai.

Beberapa tahun kemudian, anda bercadang untuk menjual rumah tersebut.

Apabila peguam menyemak hakmilik, rupanya gadaian kepada bank masih berdaftar.

“Macam mana boleh ada lagi? Saya dah lama habis bayar.”

1. Bayaran pinjaman sudah selesai. Urusan pelepasan gadaian pula bagaimana?

Apabila rumah dijadikan cagaran bagi pinjaman, gadaian boleh didaftarkan pada hakmilik untuk menjamin pembayaran kepada bank.

Selepas pinjaman diselesaikan, gadaian berdaftar itu perlu dilepaskan melalui proses yang berkenaan. Surat pengesahan penyelesaian pinjaman sahaja tidak secara automatik memadamkan catatan gadaian pada hakmilik.

Bagi hartanah yang mempunyai gadaian berdaftar, urusan ini dikenali sebagai Discharge of Charge atau pelepasan gadaian. Dokumen utamanya ialah Borang 16N yang ditandatangani oleh bank selaku pemegang gadaian.

Borang dan dokumen sokongan kemudian perlu dikemukakan untuk pendaftaran di Pejabat Tanah atau Pejabat Pendaftar yang berkenaan.

Sebab itu, dua perkara perlu dipastikan: hutang telah selesai dan pelepasan gadaian juga telah didaftarkan.

2. “Maksudnya rumah itu masih milik bank?”

Tidak tepat untuk mengatakan begitu.

Dalam keadaan biasa yang melibatkan gadaian berdaftar, nama anda boleh kekal sebagai pemilik berdaftar, manakala bank mempunyai kepentingan sebagai pemegang gadaian.

Yang hendak dilepaskan ialah gadaian bank tersebut. Urusan ini bukan proses membeli semula rumah daripada bank.

Perbezaan ini penting supaya pemilik tidak keliru apabila melihat nama bank dalam rekod hakmilik.

3. Kalau rumah masih di bawah master title?

Dokumennya mungkin berbeza.

Jika pinjaman dijamin melalui penyerahhakan hak di bawah perjanjian jual beli, pelepasan biasanya dibuat melalui Deed of Receipt and Reassignment, yang juga dikenali sebagai R&R.

Melalui dokumen ini, hak yang sebelum itu diserahhakkan kepada bank sebagai cagaran diserahhakkan semula kepada pihak yang berkenaan.

Malah, jika hakmilik individu atau strata sudah dikeluarkan tetapi gadaian belum didaftarkan ketika pinjaman selesai, urusan pelepasan masih boleh melibatkan R&R. Jadi, semakan tidak boleh bergantung pada soalan “geran dah keluar atau belum” sahaja. Dokumen cagaran sebenar juga perlu diperiksa.

Jika pindah milik daripada pemaju kepada pembeli belum disempurnakan, perkara itu juga perlu disemak secara berasingan. Jangan anggap penyelesaian pinjaman bermaksud semua urusan hakmilik telah selesai.

4. “Bank dah pulangkan dokumen. Itu belum cukup?”

Semak dahulu dokumen apa yang dipulangkan dan proses apa yang telah dibuat.

Bagi gadaian berdaftar, pastikan pelepasan sudah didaftarkan. Carian hakmilik terkini boleh membantu mengesahkan kedudukannya.

Bagi urusan penyerahhakan pula, pastikan dokumen pelepasan dan penyerahhakan semula telah disempurnakan serta dokumen asal yang berkaitan dipulangkan.

Jangan sekadar menerima satu sampul dokumen dan menyimpannya tanpa mengetahui kandungannya. Minta penjelasan jika tidak pasti.

5. Kenapa elok urus sekarang?

Bayangkan anda sudah menemui pembeli. Harga dipersetujui dan kedua-dua pihak mahu urusan diselesaikan segera.

Ketika itulah baru diketahui bahawa dokumen pelepasan belum lengkap atau masih perlu diperoleh daripada bank.

Perkara ini tidak semestinya menggagalkan jual beli, tetapi boleh menambah urusan dan masa yang diperlukan. Keadaan menjadi lebih menyusahkan jika dokumen lama sukar dikesan.

Jika tiada rancangan menjual sekalipun, menyelesaikannya lebih awal memudahkan anda menyimpan rekod pemilikan dan pembiayaan dengan teratur.

6. Apa yang perlu dibuat selepas bayaran terakhir?

Dapatkan pengesahan penyelesaian penuh daripada bank. Kemudian, semak status pelepasan cagaran dan siapa yang sedang menguruskannya.

Untuk semakan awal, sediakan salinan kad pengenalan, surat penyelesaian bank, maklumat akaun pinjaman, salinan hakmilik atau perjanjian jual beli serta dokumen pembiayaan yang masih ada.

Jika sebahagian dokumen berada dengan bank, maklumkan kepada peguam supaya permintaan dokumen boleh diselaraskan.

Anda sudah mengambil masa bertahun-tahun untuk melangsaikan pinjaman rumah. Luangkan sedikit masa lagi untuk memastikan urusan pelepasannya juga selesai.